ساسانیان
 
سنگ نگاره لاخ مزار
 


در سنگ نگاره و كتیبه پهلوی لاخ مزار واقع در روستای كوچ بیرجندنامهای آخشنواز پادشاه هپتالی و قباد ساسانی و همچنین صحنه جشن و شادی عروسی قباد با دختر پادشاه هپتالی و چهره چند بلند پایه هپتالی دیده میشود. این سنگ نگاره دلیلی بر حضور هپتالیان در منطقه خراسان جنوبی میباشد.

 


 

روابط ساسانیان و هپتالیان

یزدگرد در اواخر سلطنت خود اقدام به جنگ با هپتالیان کرد و نتیجه قطعی آن در زمان بهرام پنجم پسر و جانشین او تعیین شد. درگیری شدید میان بهرام و هپتالیان به پیروزی شاه ساسانی پایان یافت که افتخار پیروزی آن در گچبریهای آتشکده بندیان درگز به نمایش درآمده است. اما درگیریهای جدی ایران با هپتالیان با پادشاهی پیروز آغاز شد. پیروز در زمان پادشاهی خود با درگیریهای داخلی و خشک سالی های پی در پی رو به رو شد. سرانجام نیز در جنگ با هپتالیان کشته شد و ایران متعهد به دادن باج گزاف به هپتالیان گردید و حتی قباد اول برای دست یابی مجدد به سلطنت از قدرت نوظهور هپتالیان یاری گرفت. حکومت هپتالی در زمان خسرو اول جانشین قباد با اتحاد با ترکان از میان رفت و ترکان جایگزین هپتالیان گردیدند. البته بعدها ترکان نیزدردسرهایی بخصوص در زمان هرمز چهارم در شرق برای ساسانیان ایجاد کردند

منبع: رویدادهای شرق شاهنشاهی ساسانی - فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی - 74-47صص، 5931 مهر، شماره هشتم

اطلس تاریخ ایران