زندگی روزمره دنیای باستان  
 

نقشه برداری

بهترین منبع برای مطالعه بر تاریخ نقشه برداری لوح های گلی بین النهرین هستند. می دانیم که نقشه برداری از ابتدای هزاره دوم پیش از میلاد در بین النهرین انجام می شده تا معابد بتوانند زمین های وسیع کشاورزی خود را کنترل کنند و از آنها مالیات دریافت کنند. روش نقشه برداری در بین النهرین برای ما مشخص نیست اما می دانیم برای گرفتن مالیات از زمین کشاورزی فردی برای نقشه برداری فرستاده می شد تا وسعت زمین را محاسبه کند. همراه این شخص سه پایه، چوبها با سایزهای مختلف، گیره و طنابهای مختلف بود. گیره از جنس سفال بود و در زمین یا دیوار محکم می شد و طناب را نگه می داشت. زمینهای نقشه برداری شده به شکل مثلث، پنج ضلعی، مستطیل، مربع و دایره بودند و به همان شکل در لوحهای گلی ثبت می شدند. از قرن 18تا15 پیش از میلاد برای تعیین مساحت زمین ابتدا زمین را به یکی از اشکال هندسی تشبیه می کردند و سپس با اندازه گیری طول و عرض زمین مساحت را بدست می آوردند. بعدها دقت بیشتری به کار گرفته شد و یک زمین کشاورزی به اشکال کوچکتر خرد می شد و مساحت شکلهای مختلف با هم جمع می شدند. اطلاعاتی که در کنار نقشه ها ثبت می شد مختلف بود. درکنار نقشه ها معمولا جهت جغرافیایی، نقاط خاص درون زمین یا نقاط شاخص در مرز زمین مانند یک کانال، سنگ یا درخت، نام نقشه کش، سال نقشه برداری، هدف نقشه برداری و خلاصه مساحت نوشته می شد.
در بابل نقشه زمین های کشاورزی ،خانه ها و معابد حتی نقشه زمینهای بزرگتر مانند شهر یا منطقه نیز کشیده می شدند. یک لوح گلی نیز نقشه جهان را نشان می دهد که در مرکز آن بابل قرار دارد. نقشه ها در دوره بابل از زاویه دید پرنده کشیده می شدند و در نقشه ها دقت زیادی به ابعاد و زاویه ها نمی شد. آنها از خطوط راست در نقشه ها استفاده می کردند زیرا کشیدن خطوط دقیق منحنی روی لوح های گلی آسان نیست. رودها نیز به شکل خطوط شکسته متصل به هم کشیده می شدند. در برخی موارد کانال و رود را با دو خط موازی می کشیدند که بین آنها را خطوط هاشور خورده پر کرده بود. نام کانالها در کنار آنها ثبت می شد. شهر یا کمپ در نقشه های وسیع به صورت دایره یا مربع نشان داده می شدند. در نقشه شهرها خیابانها با خطوط موازی یا منفرد کشیده می شدند و نام خیابان در کنار آن نوشته می شد. نقشه ای در نیپور پردا شده که در هزاره دوم پیش از میلاد کشیده شده است و دارای 9شهر، 3 کانال و یک جاده است. بابل، نیپور و آشور هر یک نقشه جداگانه داشته. معابد، رودها، کانالها، کاخها، دیوارها و برجها در نقشه نشان داده شده بودند. خانه های شخصی را روی نقشه نمی کشیدند. یکی از نقشه های نیپور دارای واحد است.
در مرز زمینهای بزرگ که متعلق به اشخاص عالیرتبه یا شاهان بود سنگ استل قرار می دادند تا همه بدانند زمین ها از کجا جدا می شوند و کسی به زمین شاه یا شاهزاده تجاوزی نداشته باشد.
با مطالعه نقشه ها می توان به درک مردم بین النهرین هزاره دوم پیش ازمیلاد از زمین پی برد. زمین به شکل یک دیسک گرد است که دورتادور آنرا اقیانوس مانند یک حلقه فرا گرفته است. مرکز زمین بابل است و فرات در نیمه بالایی در جریان است. شهرهای دیگر روی نقشه نام گزاری شده اند اما دقیقا سر جای خود نیستند. متن نقشه آنرا چارت هفت سرزمین می نامد که میان اقیانوس یا رود تلخ قرار دارند. هفت سرزمین به سکل مثلثهایی که در محیط دایره ای قرار گرفته نمایش داده شده اند. متن نقشه فاصله بین سرزمینها را نوشته است. نام سرزمین پنجم کشوری که خورشید در آن دیده نمی شود است. احتمالا بابلی ها با قطب شمال آشنا بودند. این نوع نقشه جهان برای قرنها توسط سایر فرهنگها ی مختلف مورد قبول بود. هر فرهنگی نام خود را در مرکز جهان قرار داده بود. ایرانیان نیز دید مشابهی به زمین داشتند.

 
 

منابع:
Daily Life in Ancient Mesopotamia by Karen Rhea Nemet-Nejat