اطلس تاریخ ایران

زندگی روزمره در دنیای باستان

 
 

موزیک در دوره باستان

فلوت نئاندرتال

در سایت باستانی دیوج بیب در شمال غرب اسلونی بیش از 600 قطعه از دوره پیش از تاریخ کشف شده که یکی از آنها فلوتی است که از استخوان ران خرس غار درست شده و به فلوت نئاندرتال مشهور است. این فلوت که سر و ته آن شکسته است احتمالا در 43000 سال پیش ساخته شده است.

فلوت دیگری در سال 2008 در غار هوهل فلس در نزدیکی شهر اولم آلمان کشف شد که به 43000 سال پیش تعلق دارد. این فلوت از استخوان بال لاشخور ساخته شده و پنج سوراخ دارد. چند فلوت مشابه دیگر نیز در این منطقه سافت شده اند که از عاج ماموت ساخته شده اند و به 35000 سال پیش تعلق دارند.

فلوت های دیگری از دوره پارینه سنگی بالایی اروپا مابین 45000 تا 35000 سال پیش بدست آمده اند که همگی از استخوان حیوانات ساخته شده اند، از جمله فلوت آورینیاسین

 

Divje Babe Flute

فلوت دیوج بیب
Divje Babe Flute

مرجع تصویر

Hohle Fels

فلوت هوهل فلس
Hohle Fels

مرجع تصویر

فلوت آورینیاسین
Aurignacian flute

مرجع تصویر

آواز و موسیقی در بین النهرین

آوازخوانی در بین النهرین یک شغل بود ولی درآمد کمی داشت. بر اساس لوحهای گلی نام برخی آهنگ های معروف چنین بود:
او وارد می شود، خدای آتش و سرور جنگ
عشق تو مانند چوب سدر است، اوه خدای من
به باغ شاه بیایید، پر از درخت سدر است
باغبان باغ آرزوها
درون خیابان من دو شامپانزه دیدم
موسیقی مدرن ریشه در موسیقی بین النهرین دارد. در بابل قدیم در 1800پ م واحدهای 7تن و 8 تن استفاده می شدند. دانش موزیک در هزاره اول به یونان رسید. فیثاغورس می گوید که موسیقی و ریاضی را در شرق نزدیک یاد گرفته است. سازهای بادی زهی و کوبه ای از بین النهرین بدست باستان شناسان کشف شده اند.

در لوح های سومری هزاره سوم پیش از میلاد آمده که به نوازندگان پول پرداخت می شده است.
سازهای سومری که می شناسیم عبارتند از طبل، چنگ، نی وتنبور

موزیک از ابتدای اولین استقرارها در بین النهرین موزیک بخشی از مراسم مذهبی و دربار بود. خواننده ها هم زن هم مرد بودند. آنها در دربار و معبد آواز می خواندند و معمولا با نوازنده ها همراهی می شدند. سازها از نوع زهی ، بادی یا کوبه ای بودند. در مقابر شاهنشاهی اور تعدادی چنگ پیدا شده است . در سراسر شرق نزدیک تعداد زیادی ساز بدست آمده که بیشتر آنها چنگ ، تعدادی نی تکی و دوتایی و تعداد کمی از آنها عود بوده اند. از ترومپت برای ارسال پیام استفاده می کردند و جنبه ساز موسیقی نداشته است. سه نوع طبل از آن زمان بدست آمده است. طبل دستی ساده، طبل به شکل لیوان پایه دار یا همان تنبک که در معابد استفاده می شد و یک طبل شبیه قوری که تنها در هنگام ماه گرفتگی در معابد نواخته می شد. لوح های هزاره دوم پیش از میلاد از بابل، آشور و اوگاریت در سوریه تئوری موسیقی را توضیح داده اند. نام نه سیم چنگ در این لوح ها ثبت شده اند. در این لوح ها از نوت های هفت تایی استفاده کرده اند. در تعداد کمی از سنگ نگاره ها نوازنده ها تکی هستند ولی اکثرا گروهی مینوازند. گاهی رقاصی نیز در کنار آنها قرار دارد و گاهی خود نوازنده ها در حال رقص هستند. رقص به تنهایی هنر مستقلی نبود زیرا همیشه به موسیقی نیاز داشت. مراسم سالانه بزرگداشت ایشتر شامل رقص جفتهای زن و مرد بود. نوازنده ها را در مارشهای نظامی نیز می توان دید.

قطعات شکسته فلوت

طرح نوازنده فلوت- سده 5 پ م

کلمه موزیک در یونان باستان همه کارهایی که در معبد آپولو انجام می شد را در برداشت مانند رقص، آواز، ساز زدن و غیره. در دوره مدرن موزیک تنها به یکی از آن فعالیتها که ساز زدن است اطلاق می شود.

در یونان شعر با موزیک خوانده می شد. آنها بسیاری از مسائل را با شعر حل می آموختند. مثلا نیکانور شاعری بود که تعداد زیادی شعر در مورد زخم های گاز گرفتگی حیوانات داشت. داستان های هومر سینه به سینه نقل می شد تا اینکه پپسیتراتوس در قرن ششم پیش از میلاد آنها را به صرت نوشته درآورد. مهمترین ساز اجرای این اشعار حماسی چنگ و لیر بود. حتی در کتاب ایلیاد، آشیل خشن ترین قهرمان یونان با نواختن چنگ خود را آرام میکند .

تئاتر هم که در یونان باستان متولد شد شامل درامی به همراه شعر و موسیقی بود و ابتدا برای مراسم مذهبی اجرا می شد. بازیگران ماسک می گذاشتند. ماسک های مشابهی در سرزمین های تحت فرهنگ هلنیستی کشف شده اند و همه شبیه هم هستند.

مجسمه سفالی زن به همراه ساز دایره- یونان 470پیش از میلاد - موزه باستان شناسی دانشگاه مک کواری سیدنی تصویر حمید صدقی نژاد 

آلت موسیقی سفالی- لرستان هزاره اول پ م

آلت موسیقی سفالی

آلت موسیقی سفالی- لرستان هزاره اول پ م

منابع:
500 things to know about THE ANCIENT WORLD - The British Museum Press
Daily Life in Ancient Mesopotamia by Karen Rhea Nemet-Nejat
Daily Life of the Ancient Greeks (Greenwood Press "Daily Life Through History") 2nd Edition