ایلامیان  
 

پادشاهان سلسله ایلام میانه

 

 

سلسله كیدینو

كیدینو

اینشوشیناك-سونكیر-نپپیپیر

تن-روهوراتر دوم

شللا

تمپتی-آهار

سلسله ایگی هالكی
در 1330 پیش از میلاد، کاسی های حاکم بر بابل، در جنگی بر ایلامیان پیروز شدند و وارد شوش شدند. پهیر-ایشن یک ایلامی بود که آزادی را به شوش بازگرداند و سلسله جدید شاهنشاهی در ایلام را بنا گذاشت. او و جانشینانش علاوه بر خوزستان، در حوالی بوشهر نیز شهرها و معابدی بنا کردند. اونتش-نپیریشه نام یکی از شاهان ایلامی است که در 1275 پیش از میلاد به سلطنت رسید و باعث ترقی این سرزمین شد. به دستور او زیگورات چغازنبیل و شهر دور زیگورات ساخته شدند. برای ساخت چنین بناهای عظیمی هزاران نفر سالها کار کرده اند و این شاهدی است از قدرت و آرامش در سرزمین ایلام. اونتش-نپیریشه نه تنها ایلام را از زیر فشار بابلیان بیرون آورد، بلکه به بابل نیز حمله کرد و از معابد بابلی غنایم فراوانی به دست آورد.
در اواخر قرن سیزدهم پیش از میلاد ایلامیان و آشوری ها به خاطر تسلط بر بابل وارد جنگ شدند. منطقه جنگی سرزمین بابل بود که گاه ایلام و گاه آشور بر آن تسلط می یافت اما سرانجام آشوری ها موفق شدند ایلامیان را شکست دهند و تا داخل سرزمین ایلام و کرانه های خلیج فارس پیش آمدند.

ایگی هالكی

پاهیر-ایشاشان

اتتر-كیتتاه

اونپاهاش-ناپیریشا

كیدین-هوتران اول

هومبان اومنا-قرن 14 پیش از میلاد

اونتاش ناپیریشا

كیدین-هوتران دوم

ناپیریشا -اونتاش

كیدین-هوتران سوم

سلسله شوتروكی

از حدود سال 1205 پیش از میلاد خاندان جدیدی به پادشاهی ایلام می رسد. دومین شاه این سلسله شوترک-ناهونته نام داشت که از 1185 تا 1155 پیش از میلاد فرمانروایی کرد و توانست قدرت از دست رفته ایلام را زنده کند. او در سال 1160 پیش از میلاد به سلطه کاسی ها بر بابل خاتمه داد و پسر خود به نام کوتیر-ناهونته را شاه بابل کرد. (او برای بزرگداشت کوتیر-ناهونته اول شاه سلسله اپرتیان، پسر خود را به همان نام نامگذاری کرده بود.) در این حمله بود که لوح سنگی قانون حمورابی به همراه دهها لوح سنگی دیگر سلسله های بین النهرین به غنیمت ایلامی ها در آمدند و به شوش منتقل شدند. این لوح که توسط فرانسوی ها از شوش کشف شد، هم اکنون یکی از با ارزش ترین آثار موزه لوور است.
کوتیر-ناهونته فرمانروایی بابل را به یکی از بازماندگان کاسی می سپرد اما او شورش می کند. کوتیر-ناهونته سه سال با او می جنگد تا بر او پیروز می شود و دوباره بابل را فتح می کند و آخرین شاه کاسی همانند آخرین شاه اور که در سال 2006 پیش از میلاد از ایلامیان شکست خورد، روانه تبعید گاه ایلام شد. به این ترتیب فرمانروایی کاسی ها بر بابل در سال 1157 پیش از میلاد خاتمه یافت.
شیلهک-اینشوشینک در سال 1150 پیش از میلاد شاه ایلام شد. او نیز سیاست نظامی بر ضد بابل و بین النهرین را پیش گرفت و مرتبا به این منطقه حمله کرد. او را می توان آخرین شاه بزرگ ایلام خواند. یکی از خصوصیات بارز او، احترام به خانواده، نیاکان و شاهان پیشین ایلام است. از او حدود سی کتیبه یافت شده است. او معبد اینشوشینک شوش را هم بازسازی کرده است. فهرستی یافت شده است که در آن نام شانزده شاه ایلام را ذکر کرده و در انتهای این فهرست، شیلهک-اینشوشینک می گوید: "این شاهان پیشین اینجا در معبد اینشوشینک کارها کرده اند. من نوشته های آن ها را از بین نبردم و تغییر ندادم بلکه فقط از نو نوشتم و در دیوار معبد اینشوشینک کار گذاشتم." در یکی دیگر از نوشته هایش، به ذکر نام همه خانواده او بر می خوریم. ابتدا نام ملکه و سپس پسر بزرگ برادرش که شاهزاده او بوده و سپس نام هشت فرزند دختر و پسر او، هریک با القاب خود. او در حدود 1120 پیش از میلاد درگذشت.
هوتلوتوش-اینشوشینک جانشین شاه شد. او به معبدی در شوش یک لولای سنگی اضافه می کند و روی آن می نویسد: "... من هوتلوتوش-اینشوشینک، پسر کوتیر-ناهونته و شیلهک-ناهونته ....من خواهان سلامتی خودم و ناهونته -اوتو، مادر ستوده ام و برادران و خواهرانم هستم ..." او در این نوشته برای خود دو پدر قایل شده که یکی از آنها پدر و دیگری عمویش هستند. هر دوی آنها با خواهر(احتمالی) خود ازدواج کرده بودند. از این رو شاه، آندو را با افتخار پدر خود می داند. در نوشته ای دیگر حتی او علاوه بر پدر و عمویش، نام پدر بزرگش شوترک-ناهونته را نیز به عنوان پدر خود می آورد و خود را فرزند سه پدر می خواند. نقش اصلی را مادر ستوده او داشت که به وراثت و مشروعیت رنگ می داد. برادران و خواهرانی که او نام برده همه فرزندان همین مادر هستند اما از شوهران مختلف که همگی تنی خوانده می شدند.
در 1110 پیش از میلاد نبوکدنزر پادشاه بابل که چندین بار از ایلامیان شکست خورده بود و مطابق کتیبه ها کارش به گریه و زاری رسیده بود، توانست با چند روحانی برجسته ایلامی هم دست شود و به ایلام حمله کند. او در گرمای تیر ماه خود را به شوش رساند و با هوتلوتوش-اینشوشینک درگیر جنگ شد. شاه ایلامی کشته شد، بابلیان پیروز شدند و از شوش غنیمتهای فراوان بردند. پس از این شکست تا چهار سده، شوش اهمیت خود را از دست داد.

خلوتوش-اینشوشیناك-1205 تا 1185 پ م

شوتروك-ناهونته1185 تا 1155 پ م

كوتیر-ناهونته سوم-1155 تا 1150 پ م

شیلخاك-اینشوشیناك-1150 تا 1120 پ م

خوتلوتوش-اینشوشیناك-1120 تا 1110 پ م

شیلهانا-لاگامار-1110تا ..... پ م

The archaeology of Elam - D. T. Potts - Cambridge university press