تجربه شكست از دولتهای غیر ایرانی و به غارت رفتن یادگارهای مادی و فرهنگی
صفحه اصلی
 
سلوكیان كه بودند؟

معبد خورهه محلات

معبد لااودیسه نهاوند

مجسمه هركول

 

شروع كار سلوكیان

در سال 312 پ م یازده سال پس از مرگ اسكندردر میان هرج و مرج ناشی از مرگ او ، سلوكوس سردار یونانی توانست بابل را به زیر فرمان خود گیرد.سلوكوس سپس ایلام و ماد را به تصرف در آورد و پادشاهی سلوكیان را تاسیس نمود.او توانست در سال 301 پ م سوریه و بخشهای زیادی از آسیای صغیر را فتح كند. از آنجا كه دولت سلوكی در ایران هیچ پایگاه قومی نداشت و بیگانه محسوب میشد دولتی آكنده از درگیریهای گوناگون بود.از این رو سلوكوس با ایجاد شهرهای جدید سیاست كوچ دادن یونانیان به ایران را پیش گرفت. اسكندر بیست و پنج شهر در آسیا تاسیس كرده بود و سلوكوس و آنتیوخوس نیز به كار او ادامه دادند. البته اینها را نمی توان شهر دانست و بهتر است ازآنها به عنوان پایگاههای نظامی و پادگان یاد كرد .در سیستان ،دشت ری،نهاوند ،هرات و ایلام میتوان پایگاههایی این چنین را پیدا كرد. این شهرها با شورای شهر كه یونانی بودند اداره میشدندولی در شاه در اداره آنها نقش مستقیم داشت
سلوكیان در اوج قدرت خود 72 حوزه حكومتی داشتند كه هر چندتا از آنان یك ساتراپی را تشكیل میداد.ولی با گذشت زمان سلطه آنان در فلات ایران به ویژه در شرق آن رو به زوال گذاشت، زیرا تحركهای ضد بیگانه در گوشه و كنار فلات ایران دیده میشد.آنها در سال دویست و پنجاه پ م پارت و هرات را توسط اشكانیان از دست دادند.در سال 247پ م سوریه و سپس ماد وپارس ایلام و بابل را نیزازدست دادند. سر انجام در164پ م سلسله سلوكی به كلی منقرض شد

هنر سلوکی

 

افسانه خدایان یونانی

 

شاهان سلوكی

 

نقوش گلدان دینور

سلكوس اول
در سال 312پ م بابل را فتح كرد و آنجا را پایتخت خود قرار داد.او پارسها،مادها، بلخی ها عربها، تپوریها، سغدیها، هیركانیها و رخجی ها را به زیر سلطه خود در آورد.سوریه تا كرانه مدیترانه را نیز فتح كرد.او با اپما دختر ایرانی اهل هیركانی ازدواج كرده بود تا ایرانیان از این بابت احساس رضایت كنند كه ولیعهد سلوكوس خون ایرانی دارد. او كه احساس خستگی از شاهی در فلات ایران میكرد به قصد سلطنت مقدونیه حكومت را به پسرش سپرد و به سوی سرزمین خود رفت ولی در راه در سال 218پ م قبل از رسیدن به مقدونیه به دست رقیبان مقدونیایی خود كشته شد

آی خانوم افغانستان

بگرام افغانستان

سکه منسوب به اسکندر

آنتیوخوس اول
او در زمان پدر اداره ساتراپی های شرقی را بر عهده داشت.او با اجازه پدرش با زن پدرش ازدواج كرد. از چگونگی حكومت او چیزی نمی دانیم. در سال 281پ م به شاهی رسید و بیست سال بعد در حال سركوبی شورشی محلی كشته شد

 

 

آنتیوخوس دوم
پسر آنتیوخوس اول به نام آنتیوخوس دوم با عنوان تئوس در سال 261پ م به شاهی میرسد. سلوكیان نتوانسته بودند آتروپاتن را فتح كنند و این باعث ضعف آنها می شد. و در این زمان قدرت آنها رو به زوال گذاشته بود.او با خاندانی از كاپادوكیه ازدواج كرد تاحمایت آنها را داشته باشد.سرانجام توسط یكی از همسرانش به نام لائودیكه مسموم و كشته شد

 

 

سنگ نوشته آنتیوخوس سوم در نهاوند

سلوكوس دوم
در سال 246پ م كه سلوكوس دوم به تخت نشست ، آغاز قدرت گرفتن اشكانیان بود.او در فرمانروایی خود درگیر نبردهای مختلفی بود و سر انجام در سال 226پ م در حال اسب سواری دچار حادثه شد و جان سپرد

 

سلوكوس سوم
اودر سال اول حكومتش مسموم وكشته شد

 

 

آنتیوخوس سوم
اودرسال223پ م پادشاه شد و به نام آنتیوخوس بزرگ مشهور است.او كه در نوجوانی به شاهی رسیده بود به مرور توانست در شرق قدرت را به دست گیرد.او مولون را ساتراپ ماد نمود و آلكساندر را ساتراپ فارس. وی به سبب جوانی همه اختیارات حكومتش را به وزیرش سپرد.مولون به دشمنی پرداخت و شهر سلوكیه تا فرات را به زیر سلطه خود آورد.آنتیوخوس خود به جنگ مولون رفت و او را شكست داد.آلكساندر نیزخود به زندگی خود پایان داد.پس از این موفقیت او به سمت شرق آمد.ابتدا با حمله به آذربایجان بدون جنگ آنجا را به زیر سلطه درآورد.تا سال209پ م به سركوبی شورشهای آسیای صغیر پرداخت. آنتیوخوس توانست به شهر صد دروازه برسد كه ظاهرا پایتخت پارت بود.او اردوان را شكست داد و قرار شد از او خراج بگیرد ولی از قدرت اشكانیان كاسته نشد.اشكانیان تن به جنگ نمی دادند وسر به فرمان هم نمی دادند به این ترتیب آنتیوخوس خسته شده بودو از جنگ با آنها دست كشید

 

 

سلوكوس چهارم 187تا176پ م
آنتیوخوس چهارم 176 تا 164 پ م

این دو شاه درگیر غرب ایران شدند و با رومیان هم دست وپنجه نرم می كردند تا اینكه اشكانیان قدرت گرفتند و آنها را از ایران پس راندند

 

 

از سلوكیان اثر مهم معماری بر جای نمانده است جز چند ستون و خط نوشته یونانی كه البته میتوان این آثار را به دوره اشكانی نیز نسبت داد .آنها كه با هدف هلنیزه كردن ایران آمده بودند نه تنها موفق به این كار نشدند بلكه با فرهنگ ایران نیز آمیخته شدند و بدون داشتن هیچ پایگاه مردمی فقط توانستند دو قرن و نیم در زندگی آزاد ایرانیان و فرهنگ ایرانی وقفه اندازند و ثروت ایران را به مقدونیه انتقال دهن

لطفا ما را حمایت کنید

منبع: هزاره های گمشده اثر دكتر پرویز رجبی
حمید صدقی نژاد