ساسانیان
شاهكار سنگتراشی ایران
تاق بستان
 

تاق گرا

 

تاق بستان در شمال شرقی شهر كرمانشاه،كنار چشمه ای در پای كوه پرو واقع است. این تاق از نظر موقعیت در كنار جاده ابریشم قرار داشته و آنرا اطراقگاهی برای كاروانیان دانسته اند
در این محوطه باستانی آثاری از دوره ساسانی شامل یك نقش برجسته و دو تاق بزرگ وكوچك بجا مانده است كه یكی از مهمترین و بی نظیرترین صحنه های هنر حجاری در این عصر است

تاق بستان صحنه شکارگاه

 
 
تصاویر تاق بستان

حجاری های تاق بستان شامل سه قسمت است
***سنگ نگاره اردشیر دوم***
این سنگ نگاره در سمت راست ایوان كوچك است و در واقع یك صحنه پیمان مذهبی است.در این سنگ
نگاره اهورا مزدا در حال اهدای دیهیم شاهی كه روبان مواجی به آن گره خورده ،به شاه است .در سمت چپ شاه مظهر ایزد مهر ایستاده وانواری از سر او ساطع است،او بر روی گل نیلوفر بزرگی ایستاده و در دستهای او دسته ای از شاخ نباتی مخصوص مراسم مذهبی برسم ، به چشم می خورد

 
سنگ نگاره اردشیر دوم تاق بستان
سنگ نگاره اردشیر دوم تاق بستان
 

*** ایوان كوچك ـ سنگ نگاره شاپور دوم و سوم ـ***
این ایوان فضایی مستطیل شكل است . در دو طرف ورودی آن دو جرز چهار گوش دیده می شود .در بالای این جرزها اتاق با قوس نیم دایره ای قرار دارد كه ده سانتی متر از سطح داخلی جرزها عقب تر است . این تاق به وسیله شاپور سوم ساخته شده است. در دیوار انتهایی تاق نقشی از شاپور سوم و پدرش شاپور دوم به یادگار مانده است
در دو طرف این سنگ نگاره دو كتیبه به خط پهلوی برای معرفی آن بجا مانده است
. ترجمه عبارت است از
این پیكر مزدا پرست خداوندگار شاپور ، شاهنشاه ایران و غیر ایران از نژاد پاك آسمانی زاده خدایان است

 

سنگ نگاره شاپور دوم و سوم  تاق بستان

سنگ نگاره شاپور دوم و سوم  تاق بستان

 

***ایوان بزرگ ـ سنگ نگاره هایی از خسرو پرویز ـ ***

مهمترین اثر در تاق بستان ایوان بزرگ است. ایوان بزرگ در كنار ایوان كوچك قرار دارد و توسط خسرو پرویز ایجاد شده است. دیوار مقابل تاق به صورت افقی به دو بخش تقسیم شده و بر دو دیواره جانبی آن دو صحنه شكار حجاری شده است.

 

 

 

تاق بستان

صحنه بالا در دیوار مقابل، مجلس تاج ستانی خسرو پرویز است. در این نقش اهورا مزدا كه در سمت راست شاه ایستاده، دیهیم شاهی را به او اهدا می كند. درسمت چپ شاه پیكره آناهیتا در حالیكه در یك دست سبوی آبی دارد و با دست دیگر حلقه مشابهی را به شاه اهدا می كند، نقش بسته است.

فرشته تاق بستان

در کنار صحنه دیهیم ستانی خسرو پرویز، وی سوار بر اسبش شبدیز، در لباس كامل رزم، حجاری شده است. این نقش برجسته چهار متر ارتفاع دارد.

در دیوار های ایوان بزرگ، دو صحنه شكار توسط خسرو پرویز نشان داده شده است. در دیوار سمت چپ صحنه ای از شكار گراز حجاری شده است. در این نقش فیل بانان در حال رم دادن گراز ها از مخفیگاه خود هستند. در قسمت بالای صحنه شكار، قایق پارویی دیده می شود.

تاق بستان

در سمت راست، صحنه پایان شكار نمایان است که در آن شاه در داخل قایقی ایستاده و كمانی با زه را به نشانه پایان شكار در دست دارد. در پایین این صحنه پنج فیل سوار در حال جمع آوری گرازهای شكار شده هستند .

شکارگاه تاق بستان

در دیوار سمت راست ایوان بزرگ، سه ردیف فیل بان، گوزن ها را از طریق دروازهایی كه در حصار تعبیه شده اند، به داخل شكارگاه رم می دهند. این گوزنها به دنبال چند گوزن دست آموز كه روبانی بر گردن دارند، در حال فرارند.

فیل های تاق بستان

در درون شكارگاه، شاه در سه قسمت نشان داده شده است: در قسمت بالا سوار بر اسب آماده شكار است. صحنه بعدی شاه را در حال شكار نشان می دهد. در پایین این صحنه، شاه كمان را بر گردن انداخته كه به معنی اتمام شكار است. در سمت چپ حصار چند نفر شتر سوار گوزنها را حمل می کنند.

صحنه شکار تاق بستان
عكس : حمید صدقی نژاد
اطلس تاریخ ایران