ساسانيان
شاهكار سنگتراشي ايران
تاق بستان
تصاوير تاق بستان

تاق گرا

 

تاق بستان در شمال شرقي شهر كرمانشاه،كنار چشمه اي در پاي كوه پرو واقع است. اين تاق از نظر موقعيت در كنار جاده ابريشم قرار داشته و آنرا اطراقگاهي براي كاروانيان دانسته اند
در اين محوطه باستاني آثاري از دوره ساساني شامل يك نقش برجسته و دو تاق بزرگ وكوچك بجا مانده است كه يكي از مهمترين و بي نظيرترين صحنه هاي هنر حجاري در اين عصر است

 

حجاري هاي تاق بستان شامل سه قسمت است
***سنگ نگاره اردشير دوم***
اين سنگ نگاره در سمت راست ايوان كوچك است و در واقع يك صحنه پيمان مذهبي است.در اين سنگ
نگاره اهورا مزدا در حال اهداي ديهيم شاهي كه روبان مواجي به آن گره خورده ،به شاه است .در سمت چپ شاه مظهر ايزد مهر ايستاده وانواري از سر او ساطع است،او بر روي گل نيلوفر بزرگي ايستاده و در دستهاي او دسته اي از شاخ نباتي مخصوص مراسم مذهبي برسم ، به چشم مي خورد

 

 

*** ايوان كوچك ـ سنگ نگاره شاپور دوم و سوم ـ***
اين ايوان فضايي مستطيل شكل است . در دو طرف ورودي آن دو جرز چهار گوش ديده مي شود .در بالاي اين جرزها اتاق با قوس نيم دايره اي قرار دارد كه ده سانتي متر از سطح داخلي جرزها عقب تر است . اين تاق به وسيله شاپور سوم ساخته شده است. در ديوار انتهايي تاق نقشي از شاپور سوم و پدرش شاپور دوم به يادگار مانده است
در دو طرف اين سنگ نگاره دو كتيبه به خط پهلوي براي معرفي آن بجا مانده است
. ترجمه عبارت است از
اين پيكر مزدا پرست خداوندگار شاپور ، شاهنشاه ايران و غير ايران از نژاد پاك آسماني زاده خدايان است

 

***ايوان بزرگ ـ سنگ نگاره هايي از خسرو پرويز ـ ***
مهمترين اثر در تاق بستان ايوان بزرگ است. ايوان بزرگ در كنار ايوان كوچك قرار دارد و توسط خسرو پرويز ايجاد شده است.ديوار مقابل تاق به صورت افقي به دو بخش تقسيم شده و بر دو ديواره جانبي آن دو صحنه شكار حجاري شده است
صحنه بالا در ديوار مقابل مجلس تاج ستاني خسرو پرويز است.در اين نقش اهورا مزداكه در سمت راست شاه ايستاده،ديهيم شاهي را به او اهدا مي كند.درسمت چپ شاه پيكره آناهيتا در حاليكه در يك دست سبوي آبي دارد و با دست ديگر حلقه مشابهي را به شاه اهدا مي كند، نقش بسته است

در بخش زير اين صحنه ، خسرو پرويز سوار بر اسبش شبديز ، در لباس كامل رزم ، حجاري شده است.اين نقش
برجسته چهار متر ارتفاع دارد
در ديوارهاي كناري ايوان ، دو صحنه شكار توسط خسرو پرويز نشان داده شده است.در ديوار سمت چپ صحنه اي از شكار گراز حجاري شده است.در اين نقش فيل بانان در حال رم دادن گراز ها از مخفيگاه خود هستند،در قسمت بالاي صحنه شكار ،قايق پارويي ديده مي شود،در سمت راست ،صحنه پايان شكار نمايان است،در اين صحنه شاه در داخل قايقي ايستاده و كماني با زه را به نشانه پايان شكار در دست دارد.در پايين اين صحنه پنج فيل سوار در حال جمع آوري گرازهاي شكار شده ،هستند
در ديوار سمت راست،سه رديف فيل بان گوزن ها را از طريق دروازهايي كه در حصار تعبيه شده اند، به داخل شكارگاه رم مي دهند.اين گوزنها به دنبال چند گوزن دست آموز كه روباني بر گردن دارند ، در حال فرارند.دردرون شكارگاه شاه در سه قسمت نشان داده شده است:در قسمت بالا . سوار بر اسب آماده شكار است .صحنه بعدي شاه را در حال شكار نشان مي دهد.در پايين اين صحنه ، شاه كمان را بر گردن انداخته كه به معني اتمام شكار است.در سمت چپ حصار چند نفر شتر سوار گوزنها را حمل ميكنند

تصاوير تاق بستان

 

عكس : حميد صدقي نژاد
اطلس تاريخ ايران