آثار غیر هخامنشی بیستون

چندین یادگاری از شاهان سلوکی اشکانی و ساسانی نیز بر جای مانده است

اثر بر جای مانده از سلوکیان یکی از معدود یادگارهای آنها در ایران است وبرای برخی تاریخنگاران غربی بسیار خوشحال کننده است و آنرا یکی از اثرهای زیبای ایران می دانند زیرا ردپایی هر چند کوچک از اسکندر دارد.ظاهرا این نقطه از زمان داریوش اول به بعد یکی از حساس ترین نقاط ایران بوده که هر شاهنشاهی در آن نقشی آفریده است و تا بر آمدن اعراب ادامه داشته است.شاهان ایرانی در اینجا تصویر خود را حک کرده اند و شاه سلوکی فقط تصویری از یک نیمه خدا را به نام هرکول کنده کاری کرده است و دلیل آن شاید این باشد که سلوکیان در میان مردم ایران محبوبیتی نداشته اند و شاه به چنان توانایی نرسیده بود که تصویر خود را جلوی چشم مردم علم کند و به اجبار تصویر خدای غریبه خود را حکاکی كرده است.شاید مردم به معبدی که او احتمالا برای آن خدا ساخته بود رفت و آمد می کردند.البته لازم به یادآوری است که سلوکیان چند سال پس از این کنده کاری تسلط بر ماد را از دست دادندو اشکانیان به روی کار آمدند

 

غارهای پیش از تاریخ بیستون

 

غارهای محوطه تارریخی بیستون از دوران پارینه سنگی محل سكونت انسان بوده است و با توجه به خاصیت طبیعی منطقه كه غارهای كوچك و بزرگ فراوان دارد ، در برخی از غارها آثار زندگی به دست آمده است. معروفترین آنها غار مرخل، شكارچیان ، مردور، مر تاریك و مر آفتاب است

آثار پیش از تاریخ

 

 


نیایشگاه مادی

 

 

در زیر نقش برجسته داریوش اول صفه ای به بلندی یك متر و نیم قرار دارد.راهرویی به طول هفت متر از آن جدا میشود و به اتاقك كوچكی میرسد كه دو طرف آن شكاف كوه و انتهای آن را دیوار چینی مسدود كرده است.با توجه به سفالهای به دست آمده و مقایسه آنها با سفالهای گودین تپه و نوشیجان میتوان حدس زد این محل نیایشگاهی مادی بوده است

آثار مادی

 

 


مجسمه هركول

دیودورف نوشته که الکساندر بزرگ از بیستون دیدن کرده است.در سال 148 قبل از میلاد سلوکیان در بیستون مجسمه هرکول را تراشیده اند .او خوابیده است و از جامی در حال نوشیدن است .این مجسمه در حین ساخت راه آسفالته همدان كرمانشاه كشف شد كه درآن هنگام فاقد سر بود و سرش را در سراب بیستون جلوی مجسمه پیدا كردند.شاهان سلوكی در بین مردم از مشروعیت كافی برخوردار نبودند و این عاملی شد تا هیچ كدام از این شاهان مجسمه خود را در برابر انظار عمومی نگذارد مبادا كه به آن توهین شود. تنها حجاریهای موجود مانند مجسمه هركول بیستون نماهایی از خدایان است . لابد كه این خدایان نزد مردم احترام داشته اند !

آثار سلوكی

 

 

 

سنگ نگاره مهرداد دوم

 

پس از سلوکیان اشکانیان که حدود 400 سال حکومت ایران را به دست گرفتند نیز در بیستون سنگ نگاره ای دارند .البته دو اثر اشکانی در بیستون بسیار صدمه دیده اند .دراثر سمت چپی از این دو اثر پارتی هنر هخامنشی کاملا واضح است
این نقطه از نظر اشکانیان اهمیت خاصی داشته است.در دوران معاصر اهمیت این منطقه از ایران از بین رفته است و تنها یادگارهایی از رفت و آمدهای گذشته مانده است
سنگ نگاره سمت چپ اولین سنگ نگاره اشكانی است كه در حدود 100پ م كنده شده است و به میتریدات تعلق دارد كه شیخعلیخان زنگنه بر روی آن نگاره خود را حجاری كرده است .نوشته این كتیبه به خط یونانی است

آثار اشكانی

 

 

سنگ نگاره گودرز دوم

سمت راست سنگ نگاره مهرداد دوم ، سنگ نگاره گودرز دوم اشكانی قرار دارد كه كتیبه ای به خط یونانی نیز بر آن كنده شده است.این تصاویر پیروزی گودرز را بر رقیبش مهرداد نشان میدهد. گودرز با اسب به دشمنش حمله ور است و او را از اسب به زیر افكنده است. در بالای سر او الهه نیكه در پرواز است.

آثار اشكانی

 

 


سنگ نگاره بلاش

در شمال شرقی كتیبه گودرز در دامنه كوه تخته سنگ چهار ضلعی نامنظمی قرار دارد كه در سه طرف آن نقوشی كنده شده است.نقش وسطی بلاش را تمام رخ نشان میدهد. كتیبه ای به خط پهلوی اشكانی نام بلاش را نوشته است ولی به علت خراب شدن نیمی از كتیبه معلوم نیست به كدام بلاش تعلق دارد.

آثار اشكانی

 

فرهاد تراش

 

خسرو پرویز شاه ساسانی آخرین کسی است که اثری سنگی در آن محل آفریده است . سربازان خسرو به سوریه دست می یابند و اورشلیم را می گیرند و قسمتهایی از مصر را فتح می کنند.. خسرو سپس دستور ساخت طاق بستان کرمانشاه و سنگ نگاره بیستون را می دهدو البته این سنگ نگاره نا تمام می ماند.خسرو پرویز قبل از اتمام آن می میرد و جانشین او اردشیر سوم هم به دلیل جنگ با رومیها و ضعف در مقابل آنها و بالاخره بستن پیمان صلح با آنها موفق به اتمام سنگ نگاره نمی شود. از این سنگ نگاره نیمه تمام فقط می توان دیوار عظیمی را دید که بر روی صخره عمودی مسطح کرده اند تا تصاویری روی آن حک کنند.الگوی آنها احتمالا کار داریوش اول بوده است.14 سال پس از مرگ خسرو پرویز ساسانیان در نهاوند از اعراب مهاجم شکست می خورند و این سنگ نگاره برای همیشه ناتمام می ماند

آثار ساسانی

 

 

 

 

پل بیستون

یك پل ساسانی در بیستون قرار دارد كه در دوره های مختلف بازسازی شده است و فقط میتوان گفت سازندگان اولیه آن ساسانیان بوده اند .این پل 144 متر طول دارد.قسمتهای سنگی این پایه های پل ساخت ساسانیا ن است و آثار معماران ساسانی بر آن مشخص است.باقی پل در دوره های دیگر ساخته یا تعمیر شده است.

آثار ساسانی

 

 

پل خسرو

این پل در جنوب غربی شهر بیستون بر روی گاماسیاب بنا شده است و152 متر طول و 7 متر عرض داشته است. زیر پایه ها سنگفرش شده است و مصالح به كار رفته لاشه سنگ و ملات گچ است. از طاق چشمه ها و گذرگاه پل اثری بر جای نمانده است وبرای تردد اهالی محلی هم اكنون پلی فلزی با پهنای یك متر ساخته شده است كه بر روی پایه های ساسانی نصب شده است. در دو طرف پل جاده ای ساسانی دیده میشود كه با قلوه سنگ فرش شده است. این پل یكی از محلهای تاریخی گذر سپاه اسلام به سمت نهاوند است

آثار ساسانی

 

 


كاخ خسرو

این بنای مستطیل شكل روبروی فرهاد تراش قرار دارد و از دو بخش تشكیل شده است كه توسط درگاهی به هم متصل میشوند.قسمت داخلی دیوارها لاشه سنگ است و نمای آنرا سنگهای تراشیده شده تشكیل میدهد. ساسانیان فرصت نكرده اند این بنا را به پایان برسانند و كاخ نیمه كاره رها شده است

آثار ساسانی

 

 

 

صفحه اصلی بیستون

 

اطلس تاریخ ایران